35 jaar dagvlinders tellen én begrijpen in Vlaanderen
Sinds 1991 worden de dagvlinders in Vlaanderen systematisch opgevolgd door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Wat begon met een beperkt aantal telroutes, groeide uit tot een waardevolle meetreeks: ondertussen werden meer dan 434.000 dagvlinders geteld, verspreid over 56 soorten. Deze langetermijngegevens geven een uniek inzicht in hoe het met onze natuur gesteld is. Tegelijk groeit ook de behoefte om al die soorten zelf te leren herkennen. Daarbij is De slimste vlindergids van Jan Rodts een toegankelijke en praktische hulp, die zowel beginners als gevorderden ondersteunt bij het op naam brengen van de dagvlinders die ze in veld en bos tegenkomen.
De resultaten tonen een genuanceerd beeld. Sommige soorten, zoals de kleine vos en het oranje zandoogje, gaan duidelijk achteruit, terwijl andere – zoals de atalanta en de citroenvlinder – het juist beter doen. In totaal daalde de algemene vlinderstand met ongeveer 38% sinds 1991. Het jaar 2025 was iets gunstiger dan het extreem natte 2024, maar blijft gemiddeld in vergelijking met eerdere jaren.
Vooral graslandvlinders hebben het moeilijk: hun aantallen gingen met gemiddeld 58% achteruit. Dat komt onder meer door het verdwijnen van bloemrijke graslanden, stikstofvervuiling en steeds extremere weersomstandigheden. Die factoren zorgen ervoor dat planten sneller en hoger groeien, waardoor het microklimaat afkoelt en nectarbronnen schaarser worden. Ook verstedelijking speelt
mogelijk een rol.
Bossoorten tonen een ander verhaal. Zij namen sinds 1991 met ongeveer 38% toe, vooral door warmere omstandigheden (warm microklimaat) en het ouder worden van bossen. De laatste jaren zijn de bosvlindersoorten min of meer stabiel gebleven.
De Vlaamse trends liggen in lijn met de rest van Europa, maar onderstrepen tegelijk het belang van blijvende opvolging. Een uitbreiding van het meetnet is nodig om nog nauwkeuriger te kunnen inspelen op veranderingen – en om ook zeldzamere soorten beter in beeld te krijgen. Want hoe beter we onze vlinders kennen, hoe beter we ze ook kunnen beschermen.
Deze wetenschappelijke inzichten krijgen ook een bredere vertaling naar het publiek via ‘De slimste vlindergids’ van Jan Rodts. Net zoals zijn succesvolle slimste vogelgidsen maakt deze veldgids vlinders toegankelijk voor een breed publiek, met aandacht voor herkenning, gedrag, leefomgeving en bescherming. Het sluit naadloos aan bij de monitoring: wat onderzoekers tellen en analyseren, kan de lezer zelf leren herkennen in het veld. Zo wordt wetenschap tastbaar en groeit ook het draagvlak voor natuurbehoud en -bescherming.
De auteur besteedt in zijn boek veel aandacht aan de Rode Lijststatus van elke vlindersoort in Vlaanderen, Wallonië, Nederland en het Groothertogdom Luxemburg via een handig kaartje van de Benelux. Zo zie je meteen hoe het met een vlindersoort gesteld is.
Dat er interesse is voor deze aaibare diergroep blijkt uit de verkoopcijfers van 2025. In drie maanden tijd gingen al zo'n 2000 exemplaren van 'De slimste vlindergids' over de toonbank.
Vraag een recensie-exemplaar aan: bhortensius@vbku.be
Neem contact op met de auteur: klik HIER.
PERSBERICHT (20 april 2026 - Best te lezen op een PC)
HERKEN ELKE DAGVLINDER EN ZIJN RUPS IN ÉÉN OOGOPSLAG
vb. bruine vuurvlinder
Slechts 4,8% van de Vlaamse jongeren kan een dagpauwoog, één van onze meest algemene en opvallende dagvlinders, correct benoemen ...
(bron: Natuurpunt 2025)
De verspreidingskaartjes geven aan tot welke Rode-Lijstcategorie in welk land of welke regio elke vlindersoort behoort. De auteur heeft bewust vermeden om via deze kaartjes de precieze locatie van een vlinderpopulatie weer te geven. Hij wil immers vermijden dat roekeloze vlinderliefhebbers of -verzamelaars te weten komen waar precies ze moeten zijn.
Bij elke vlindersoort in het boek vermeldt de auteur welke waardplanten interessant zijn voor de rupsen. Verspreid over 14 pagina's geeft hij ook nuttige tips over hoe je dagvlinders kan beschermen en helpen: hoe grasland beheren om vlinders aan te trekken, welke nectarplanten je best aanplant in je tuin om zoveel mogelijk vlindersoorten aan te trekken, enz.
De namen van alle vlinders worden weergegeven in zes talen: Nederlands, Latijns, Frans, Engels, Duits en Luxemburgs. Handig om in het buitenland te vlinderen.
Voor deze gids liet de auteur zich wetenschappelijk bijstaan door drie vlinderexperts: Dirk Maes (Senior onderzoeker INBO & Buitengewoon hoogleraar ‘Insectenbehoud’ Radboud Universiteit Nijmegen), professor Hans Van Dyck (hoogleraar gedragsecologie en Natuurbehoud aan het Earth & Life Institute van de UCLouvin) en Daan Van Eenaeme (vlinderspecialist bij INBO met bijzondere interesse in de relaties tussen dagvlinders en planten en deskundig in het determineren van eitjes en rupsen).
Formaat:
Uitvoering:
Omvang:
Omslag:
Opmaak:
ISBN:
Nur:
Prijs:
Verschenen:
14 x 22 cm
geïllustreerde integraalband
312 pagina's
Buro Blikgoed & Jan Rodts
Jan Rodts
978 90 5720 941 3
411
€ 32,99
17 september 2025 (2de druk oktober 2025)
Om weer te geven wanneer welke vlindersoort actief is, gebruikt de auteur een cirkeldiagram: de witte maanden geven de periode aan dat de vlinder niet actief is en dus niet te zien is, de groen gekleurde wanneer de vlinder actief is. Het groene cijfer in de cirkel duidt op het aantal generaties. Staat er een plusteken bij, dan kunnen het er ook meer zijn.
Als je wat moeite doet om je tuin natuurvriendelijk in te richten, kan je een aantal van de dagvlinders die in deze veldgids besproken worden, aantrekken. Bij elke soort die eventueel in tuinen gezien kan worden, plaatste de auteur bovenstaand icoontje.
Bekijk hier het promotiefilmpje van Jan
De slimste vlindergids
Alle 100 dagvlinders van de Benelux